PLZ 9010
Wunderschöne Gedenkstätte für Opfer des NS-Regimes.
Die 276 betroffenen Namen und den ausführlichen geschichtlichen Hintergrund dazu hat der Architekt
Dr. Klaus Holler auf vier großflächigen Glasplatten verewigt. Aufgestellt im Park der Geriatrie des Klinikums Klagenfurt.
Inschriften:
Tafel 1 am Weg des Erinnerns
Eine Gedenkstätte des Klinikums Klagenfurt am Wörthersee im Park des Zentrums für Altersmedizin (ZAM),
errichtet in den Jahren 2021/22. Unvergessen sind die schuldlosen Menschen, die als „unwertes Leben“
bezeichnet dem Euthanasieprogramm des NS-Regimes zum Opfer fielen.
(Weiteres von dieser Tafel im Nachsatz nach den Namenslisten)
Tafel 2 UNVERGESSEN
(Namen)
Tafel 3 EUTHANASIEOPFER
(Namen)
Tafel 4 NS-REGIME 1938-45
(Namen)
Namen der Opfer:
1938-1945
| Name | Vorname | Geburtsdatum & Ort | Todesdatum & Ort | Bemerkungen |
|---|---|---|---|---|
| AHRER | Katharina | 1882 | 1944 | Tafel 3 |
| ANDRÄ | Karl | 1943 | Tafel 3 | |
| ANDREASCH | Johann | 1941 | Tafel 2 | |
| APEL | Werner | 1937 | 1944 | Tafel 4 |
| ASCHMALZ | Rosa | 1909 | 1940 | Tafel 2 |
| AUERNIG | Agathe | 1943 | Tafel 3 | |
| BÄRENTHALER | Katharina | 1941 | Tafel 2 | |
| BENDIG | Günther Friedrich | 1925 | 1943 | Tafel 4 |
| BERGBRENNER | Kaspar | 1886 | 1941 | Tafel 2 |
| BERGHEIM | Katharina | 1895 | 1943 | Tafel 4 |
| BERWAT | Anna | 1884 | 1944 | Tafel 3 |
| BEYNA | Harro Friedrich | 1928 | 1944 | Tafel 4 |
| BIEDERMANN | Anna | 1927 | 1944 | Tafel 3 |
| BIER | Agnes | 1931 | 1944 | Tafel 4 |
| BIRDITSCH | Maria | 1878 | 1945 | Tafel 3 |
| BLASI | Maria | 1943 | Tafel 3 | |
| BLUM | Gertrud | 1929 | 1944 | Tafel 4 |
| BODBEUSCHEK | Franziska | 1931 | 1944 | Tafel 3 |
| BREITHUBER | Johanna | 1940 | Tafel 2 | |
| BRUNNER | Ambros | 1913 | 1941 | Tafel 2 |
| BRUNNER | Friedrich | 1941 | Tafel 2 | |
| BUSCH | Margarethe | 1922 | 1944 | Tafel 4 |
| COLLIGNON | Anna | 1900 | 1943 | Tafel 4 |
| DENDEL | Martha | 1908 | 1943 | Tafel 4 |
| DIEX | Rochus | 1941 | Tafel 2 | |
| DIKA | Warwara | 1923 | 1944 | Tafel 3 |
| DÖRFLER | Helene | 1883 | 1940 | Tafel 2 |
| EBNER | Elisabeth | 1944 | Tafel 3 | |
| EGGER | Mathias | 1941 | Tafel 2 | |
| ERNST | Luzia | 1882 | 1941 | Tafel 2 |
| ERSCHEN | Elisabeth | 1943 | Tafel 3 | |
| FELD | Walter | 1936 | 1943 | Tafel 4 |
| FELFERNIG | Christine | 1942 | Tafel 3 | |
| FERCHER | Mathilde | 1888 | 1944 | Tafel 3 |
| FERNER | Olaf | 1941 | 1944 | Tafel 3 |
| FINDLING | Franz | 1888 | 1944 | Tafel 3 |
| FISCHBACHER | Bertha | 1893 | 1943 | Tafel 3 |
| FLOCK | Gertrude | 1907 | 1943 | Tafel 4 |
| FLORIAN | Friedrich | 1936 | 1941 | Tafel 2 |
| FRIEDRICH | Wolfgang | 1936 | 1944 | Tafel 4 |
| FRIESACHER | Maria | 1940 | Tafel 2 | |
| FRITSCH | Johanna | 1900 | 1943 | Tafel 3 |
| FRÖHLICH | Philomena | 1924 | 1940 | Tafel 2 |
| FULKIER | Maria | 1891 | 1943 | Tafel 3 |
| GANGL | Peter | 1905 | 1941 | Tafel 2 |
| GASSER | Karl | 1911 | 1941 | Tafel 2 |
| GELBMANN | Maria | 1883 | 1944 | Tafel 3 |
| GENICK | Anna | 1926 | 1943 | Tafel 4 |
| GIGGACHER | Jakob | 1865 | 1944 | Tafel 3 |
| GITSCHTALER | Rudolf | 1870 | 1941 | Tafel 2 |
| GLATZ | Jakob | 1862 | 1942 | Tafel 3 |
| GÖNITZER | Josef | 1862 | 1945 | Tafel 3 |
| GRANIG | Helmut | 1940 | 1944 | Tafel 3 |
| GREGORI | Ursula | 1922 | 1943 | Tafel 3 |
| GRESTL | Johanna | 1941 | Tafel 2 | |
| GRÖLLER | Helmut | 1941 | Tafel 2 | |
| GROSS | Günther Rudolf Alfred | 1919 | 1943 | Tafel 4 |
| GROUTARS | Gerold | 1936 | 1944 | Tafel 4 |
| GUNTERMANN | Elise | 1913 | 1943 | Tafel 4 |
| GUSEL | Elise | 1875 | 1943 | Tafel 3 |
| HAAS | Elfriede | 1920 | 1940 | Tafel 2 |
| HABERL | Viktor | 1922 | 1941 | Tafel 2 |
| HANSCHITZ | Christine | 1898 | 1940 | Tafel 2 |
| HARRANT | Gudrun | 1937 | 1944 | Tafel 3 |
| HARTH | Mathilde | 1902 | 1944 | Tafel 4 |
| HASLINGER | Hermann | 1880 | 1944 | Tafel 3 |
| HECK | Martha | 1924 | 1943 | Tafel 4 |
| HEILIG | Christine | 1914 | 1943 | Tafel 3 |
| HEIMANN | Katharina | 1909 | 1944 | Tafel 4 |
| HEISTERS | Karl Heinz | 1929 | 1944 | Tafel 4 |
| HELD | Johanna | 1886 | 1943 | Tafel 3 |
| HERKE | Karl | 1888 | 1941 | Tafel 2 |
| HEUSS | Ludwig | 1903 | 1941 | Tafel 2 |
| HILLEN | Gertrude | 1918 | 1943 | Tafel 4 |
| HÖLBLING | Emma | 1913 | 1942 | Tafel 3 |
| HOLZER | Franz | 1870 | 1945 | Tafel 3 |
| HOLZER | Ottokar | 1915 | 1941 | Tafel 2 |
| HUBER | Genoveva | 1943 | Tafel 3 | |
| HUBER | Maria | 1940 | Tafel 2 | |
| HUSCHBECK | Karl Heinz | 1928 | 1944 | Tafel 4 |
| HUTTER | Aloisia | 1905 | 1940 | Tafel 2 |
| ISOLA | Luzia | 1899 | 1943 | Tafel 4 |
| JURITSCH | Thomas | 1863 | 1944 | Tafel 3 |
| KALAN | Helene | 1867 | 1944 | Tafel 3 |
| KALCHER | Johann | 1941 | Tafel 2 | |
| KALISCHNIG | Gregor | 1907 | 1941 | Tafel 2 |
| KALTENHOFER | Katharina | 1943 | Tafel 3 | |
| KANATSCHNIG | Erwin | 1909 | 1941 | Tafel 2 |
| KANDUTSCH | Maria | 1941 | Tafel 2 | |
| KARLBAUER | Helene | 1905 | 1943 | Tafel 3 |
| KARNAUS | Agnes | 1922 | 1940 | Tafel 2 |
| KARNAUS | Christian | 1877 | 1943 | Tafel 3 |
| KATOLNIG | Aloisia | 1935 | 1941 | Tafel 3 |
| KEHLI | Marjeta | 1885 | 1943 | Tafel 3 |
| KEMPEL | Willi | 1934 | 1944 | Tafel 4 |
| KIEFER | Irmgard | 1926 | 1944 | Tafel 4 |
| KIENBERGER | Katharina | 1904 | 1942 | Tafel 3 |
| KIENREICH | Maria | 1863 | 1941 | Tafel 2 |
| KLAUS | Wolfgang | 1937 | 1944 | Tafel 4 |
| KLEE | Regina | 1944 | Tafel 4 | |
| KLEIN | Helene | 1898 | 1943 | Tafel 4 |
| KLOPHAUS | Helmut | 1939 | 1943 | Tafel 4 |
| KOBER | Agathe | 1855 | 1942 | Tafel 3 |
| KOHL | Genovefa | 1944 | Tafel 3 | |
| KOSCHAT | Peter | 1869 | 1945 | Tafel 3 |
| KÖSTENBAUMER | Margarethe | 1941 | Tafel 2 | |
| KÖSTER | Agnes | 1921 | 1944 | Tafel 4 |
| KOVACIC | Sonja | 1944 | 1944 | Tafel 3 |
| KRAINER | Manfred | 1940 | 1942 | Tafel 3 |
| KRONLECHNER | Vinzenza | 1907 | 1944 | Tafel 3 |
| KÜHN | Irmgard | 1934 | 1944 | Tafel 4 |
| KUMMERER | Josef | 1873 | 1943 | Tafel 3 |
| KURZ | 1941 | Tafel 2 | ||
| KUSTER | Anton | 1941 | Tafel 2 | |
| LAGGLER | Anton | 1941 | Tafel 2 | |
| LALEK | Alois | 1941 | Tafel 2 | |
| LANG | Anna | 1878 | 1944 | Tafel 3 |
| LEDITZNIG | Matthias | 1922 | 1941 | Tafel 2 |
| LEIBER | Ewald | 1935 | 1943 | Tafel 4 |
| LEITNER | Maria | 1943 | Tafel 3 | |
| LERCH | Anna | 1922 | 1944 | Tafel 4 |
| LERCHSTER | Therese | 1897 | 1942 | Tafel 3 |
| LICEN | Sofie | 1883 | 1943 | Tafel 3 |
| LIGL | Maria | 1881 | 1944 | Tafel 3 |
| LINGITZ | Lorenz | 1868 | 1944 | Tafel 3 |
| LIST | Anna | 1879 | 1944 | Tafel 3 |
| LUGGAUER | Leopold | 1909 | 1941 | Tafel 2 |
| MACHER | Ottilie | 1915 | 1941 | Tafel 2 |
| MAGELE | Johann | 1875 | 1944 | Tafel 3 |
| MAIER | Hildegard | 1917 | 1940 | Tafel 2 |
| MAIER | Peter | 1908 | 1941 | Tafel 2 |
| MANHART | Peter | 1909 | 1941 | Tafel 2 |
| MARKITZ | Margarethe | 1878 | 1943 | Tafel 3 |
| MATSCHNIG | Johann | 1867 | 1944 | Tafel 3 |
| METTERNICH | Adele | 1935 | 1944 | Tafel 4 |
| MICHELITSCH | Appollonia | 1943 | Tafel 3 | |
| MITTERBERGER | Josef | 1895 | 1941 | Tafel 2 |
| MITTERER | Aurelia | 1899 | 1940 | Tafel 2 |
| MODL | Maria | 1896 | 1942 | Tafel 3 |
| MORETTI | Anna | 1909 | 1943 | Tafel 3 |
| MOSER | Eleonore | 1941 | Tafel 2 | |
| MOSER | Josef | 1920 | 1941 | Tafel 2 |
| MÜLLER | Anna | 1887 | 1942 | Tafel 3 |
| MÜLLER | Elise | 1908 | 1943 | Tafel 4 |
| MÜLLER | Maria | 1940 | Tafel 2 | |
| MÜNZER | Anna | 1908 | 1942 | Tafel 3 |
| MÜNZER | Aurelia | 1894 | 1943 | Tafel 3 |
| MÜNZER | Friedrich | 1920 | 1941 | Tafel 2 |
| MUROLD | Gertrud | 1940 | Tafel 2 | |
| MUSCHITZ | Aloisia | 1903 | 1944 | Tafel 3 |
| NAPETSCHNIG | Norbert | 1916 | 1941 | Tafel 2 |
| NESCHGORODSKA | Valentine | 1944 | Tafel 3 | |
| NEST | Zita | 1913 | 1940 | Tafel 2 |
| NUCK | Juliane | 1940 | Tafel 2 | |
| OERTEL | Margarethe von | 1892 | 1943 | Tafel 4 |
| OPPENAU | Hermann | 1935 | 1944 | Tafel 4 |
| OPRIESNIG | Pauline | 1940 | Tafel 2 | |
| OREMUS | Paul | 1944 | Tafel 3 | |
| ORTNER | Stefanie | 1927 | 1940 | Tafel 2 |
| OSTERMANN | Maria | 1906 | 1943 | Tafel 3 |
| OTTO | Paul | 1935 | 1943 | Tafel 4 |
| PAUL | Josef | 1937 | 1941 | Tafel 2 |
| PAULUS | Adele | 1926 | 1943 | Tafel 4 |
| PAULY | Paula | 1931 | 1943 | Tafel 4 |
| PECK | Adelheid | 1923 | 1940 | Tafel 2 |
| PEDUZZI | Anna | 1940 | Tafel 2 | |
| PEGRIN | Florian | 1929 | 1941 | Tafel 2 |
| PERSCHMANN | Sebastian | 1904 | 1941 | Tafel 2 |
| PETELIN | Maria | 1856 | 1942 | Tafel 3 |
| PETRITSCH | Martin | 1888 | 1941 | Tafel 2 |
| PETUTSCHNIG | Anna | 1929 | 1940 | Tafel 2 |
| PFLUG | Elise | 1923 | 1943 | Tafel 4 |
| PICKER | Heinrich Wilhelm Friedrich | 1932 | 1943 | Tafel 4 |
| PINTER | Hildegard | 1928 | 1940 | Tafel 2 |
| PIRKER | Anna | 1916 | 1940 | Tafel 2 |
| PIRKER | Johanna | 1913 | 1944 | Tafel 3 |
| PODESSER | Georg | 1858 | 1941 | Tafel 2 |
| POLZER | Renate | 1944 | 1944 | Tafel 3 |
| POTISK | Gregor | 1863 | 1942 | Tafel 3 |
| POTOTSCHNIG | Hildetraud | 1944 | 1944 | Tafel 3 |
| PREISSL | Rosina | 1904 | 1944 | Tafel 3 |
| PRESSER | Edwin Mathias | 1930 | 1941 | Tafel 2 |
| PRETTNER | Erich | 1894 | 1943 | Tafel 3 |
| PROPOTNIG | Georg | 1941 | Tafel 2 | |
| PUTZMANN | Michael | 1914 | 1941 | Tafel 2 |
| RABENSTEINER | Valentin | 1924 | 1942 | Tafel 3 |
| RANFTL | Anna | 1943 | Tafel 3 | |
| RAUSCH | Karl | 1874 | 1941 | Tafel 2 |
| RAUTER | Katharina | 1913 | 1940 | Tafel 2 |
| REICH | Christine | 1897 | 1940 | Tafel 2 |
| REILE | Karl | 1891 | 1943 | Tafel 3 |
| REIMELT | Ernst Karl | 1925 | 1943 | Tafel 4 |
| RETZER | Elise | 1920 | 1944 | Tafel 3 |
| RICHTIG | Fridolin | 1865 | 1943 | Tafel 3 |
| RIGGER | Andreas | 1941 | Tafel 2 | |
| RILK | Eberhard | 1931 | 1943 | Tafel 4 |
| ROSENZOPF | Agnes | 1943 | Tafel 3 | |
| ROSENZOPF | Johann | 1907 | 1941 | Tafel 2 |
| ROTHLEITNER | Christine | 1866 | 1943 | Tafel 3 |
| SANDRISSER | Bibiana | 1864 | 1942 | Tafel 3 |
| SARRES | Martin | 1935 | 1944 | Tafel 4 |
| SASCHL | Anna | 1858 | 1942 | Tafel 3 |
| SCAZADONIG | Georg | 1941 | Tafel 2 | |
| SCHELLANDER | Anna | 1901 | 1941 | Tafel 2 |
| SCHESSEK | Hugo | 1920 | 1945 | Tafel 3 |
| SCHICK | Gunda | 1925 | 1944 | Tafel 4 |
| SCHLATTE | Agnes | 1872 | 1944 | Tafel 3 |
| SCHMID | Amalia | 1940 | Tafel 2 | |
| SCHMIDT | Karl Wilhelm | 1928 | 1943 | Tafel 4 |
| SCHMITT | Horst | 1930 | 1943 | Tafel 4 |
| SCHMITZ | Christine | 1942 | 1944 | Tafel 4 |
| SCHMÖLZER | Franz | 1923 | 1944 | Tafel 3 |
| SCHMÖLZER | Maria | 1941 | Tafel 2 | |
| SCHREIBER | Rolf | 1939 | 1944 | Tafel 4 |
| SCHRITTESSER | Stefanie | 1922 | 1941 | Tafel 2 |
| SCHROER | Harald | 1939 | 1944 | Tafel 4 |
| SCHUHMACH | Magdalena | 1907 | 1945 | Tafel 3 |
| SCHULLER | Elisabeth | 1896 | 1943 | Tafel 3 |
| SCHULLER | Elise | 1877 | 1944 | Tafel 3 |
| SCHUMANN | Manfred | 1934 | 1943 | Tafel 4 |
| SCHWARZL | Pauline | 1940 | Tafel 2 | |
| SCHWEIGER | Maria | 1943 | Tafel 3 | |
| SEDONIG | Maria | 1943 | Tafel 3 | |
| SELLBACH | Hans Rudolf | 1930 | 1944 | Tafel 4 |
| SEMSCH | Erika | 1931 | 1944 | Tafel 3 |
| SGAGA | Michael | 1943 | Tafel 3 | |
| SIESENOP | Gerhard | 1936 | 1944 | Tafel 4 |
| SOBE | Anna | 1879 | 1940 | Tafel 2 |
| SOLOKAR | Christine | 1869 | 1944 | Tafel 3 |
| SORGO | Maria | 1909 | 1943 | Tafel 3 |
| SPANN | Christine | 1890 | 1945 | Tafel 4 |
| SPEISER | Ottilie | 1896 | 1943 | Tafel 3 |
| SPICKERS | Edmund | 1933 | 1944 | Tafel 4 |
| STARKLET | Maria | 1940 | Tafel 2 | |
| STARTING | Erna | 1929 | 1941 | Tafel 2 |
| STEINBACH | Katharina | 1922 | 1944 | Tafel 4 |
| STEINDORFER | Aloisia | 1912 | 1941 | Tafel 2 |
| STEINER | Franz | 1913 | 1941 | Tafel 2 |
| STEINKELLNER | Rosa | 1901 | 1943 | Tafel 3 |
| STELZER | Amalia | 1915 | 1940 | Tafel 2 |
| STERLINI | Cölestine | 1859 | 1944 | Tafel 3 |
| STROMBERGER | Elise | 1916 | 1941 | Tafel 2 |
| STÜCKLER | Rosa | 1923 | 1940 | Tafel 2 |
| SUNITSCH | Christine | 1910 | 1943 | Tafel 3 |
| SUPPERSBERGER | Bartha | 1943 | Tafel 3 | |
| SUSNIK | Maria | 1893 | 1944 | Tafel 3 |
| SVETETIC | Anton | 1894 | 1942 | Tafel 3 |
| TAFERNER | Walburga | 1942 | Tafel 3 | |
| TAUBACH | Alfred | 1933 | 1943 | Tafel 4 |
| THEIßEN | Horst Walter | 1936 | 1943 | Tafel 4 |
| THOME | Anna | 1907 | 1943 | Tafel 4 |
| TILLER | Seraphine | 1893 | 1941 | Tafel 2 |
| TRAD | Julianne | 1943 | Tafel 3 | |
| TRANACHER | Max | 1895 | 1941 | Tafel 2 |
| TRINK | Maria | 1943 | Tafel 3 | |
| TSCHERNITZ | Josef | 1886 | 1945 | Tafel 3 |
| UNTERWEGER | Wilhelmine | 1883 | 1944 | Tafel 3 |
| URANKA | Aloisia | 1944 | Tafel 3 | |
| VENDT | Egon | 1929 | 1943 | Tafel 4 |
| VOLK | Eva | 1942 | 1944 | Tafel 4 |
| WALLNER | Sophie | 1941 | Tafel 2 | |
| WASCHER | Theresia | 1867 | 1942 | Tafel 3 |
| WEGSCHEIDER | Otto | 1910 | 1941 | Tafel 2 |
| WEIBLER | Hedwig | 1902 | 1943 | Tafel 4 |
| WEISS | Stephanie | 1903 | 1941 | Tafel 2 |
| WEITSCHACHER | Barbara | 1862 | 1942 | Tafel 3 |
| WEIXLER | Therese | 1863 | 1942 | Tafel 3 |
| WENDL | Maria | 1941 | Tafel 2 | |
| WERNER | Karl-Heinz | 1931 | 1943 | Tafel 4 |
| WERSEL | Heinz Otto | 1934 | 1943 | Tafel 4 |
| WIESTER | Erwin | 1941 | Tafel 2 | |
| WILDLING | Katharina | 1897 | 1943 | Tafel 3 |
| WINTERHOFF | Horst | 1934 | 1944 | Tafel 4 |
| WISCHENBART | Klara | 1944 | Tafel 3 | |
| WOLLMANN | Annemarie | 1888 | 1944 | Tafel 4 |
| ZELLICH | Lydia | 1869 | 1943 | Tafel 3 |
Tafel 2: UNVERGESSEN
Ermordet im Schloss Hartheim: Patienten und Patientinnen des Siechenhauses
Tafel 3: EUTHANASIEOPFER
Ermordet im Hinterhaus: Menschen aus dem „Siechenhaus“ und der „Irrenanstalt“
Tafel 4: NS-REGIME 1938-45
Ermordet im Hinterhaus: Buben und Jugendliche aus Mönchen-Gladbach, Deutschland,
Mädchen und Frauen aus Kühr-Niederfell, Deutschland.
Kärnten erinnert sich: Nach heutigem Wissen wurden von 1938-1945 ca.10.000 Menschen in und aus Kärnten zu Opfern nationalsozialistischer Gewalt.
Zahlreiche Initiativen im Land erinnern uns an diese Zeit des Schreckens. Die zentrale, zweisprachige Gedenkanlage Den Opfern für ein freies Österreich
in einem demokratischen Europa befindet sich am Friedhof Annabichl in Klagenfurt. Sie wurde 1965 errichtet, 2015 zum Ehrengrab erhoben und 2016 von
Memorial Kärnten-Koroska neugestaltet und erweitert.
Koroska se spominja: Po danasnjih je bilo med letoma 1938 in 1945 na Koroskem in zunaj nje okoli 10.000 koroskih zrtev nacisticnega nasilja. Na ta
strasni cas v dezeli spomihjajo stevilne inciative. Osrednje dvojezicno spominsko obelezje Zrtvam za svobodno Avstrijo v demokraticini Evropi stoji na
pokopaliscu v trnji vasi v Celovcu. Postavljeno je bilo leta 1965, leta 2015 spremenjeno v castni grob, leta 2016 pa ga je Memeoriial Kärnten-Koroska
obnovil in razsiril.
NS-Euthanasie in Klagenfurt – Unter dem Decknamen „Euthanasie“, altgriechisch für schönes Sterben, wurden in der Zeit der nationalsozialistischen
Herrschaft mehr als 200.000 psychisch Leidende, Kranke und Behinderte durch Gas, Medikamente, Nahrungsentzug oder Injektionen ermordet. Im
damaligen Gaukrankenhaus, dem heutigen Klinikum Klagenfurt am Wörthersee, waren von dieser Aktion rund 1.500 Patientinnen und Patienten betroffen.
Der Großteil der Opfer kam aus der „Irrenanstalt“, ein Gebäudekomplex am und in der Nähe des Areals der heutigen Abteilung für Psychiatrie und
Psychotherapie. Ein kleiner Teil kam aus dem damaligen „Siechenhaus“ am Gelände der Geriatrie. 1940 und 1941 gingen von Klagenfurt rund 730
Transporten in die Vernichtungsanstalt Schloss Hartheim bei Linz ab und wurden dort im Gas erstickt. Mehr als 600 von diesen
Opfern kamen aus der „Irrenanstalt“. Über 100 behinderte und alte Menschen, die nicht für sich selbst sorgen konnten und eine
aufwendige Pflege benötigten, kamen aus dem „Siechenhaus“ und 25 aus einer kirchlichen Einrichtung. Im Spätsommer 1941
wurde die Ermordung von „unnützen Essern“, wie sie von der nationalsozialistischen Propaganda genannt wurden, neu geordnet.
Getötet wurde nun auch dort, wo Ärzte und Pflegekräfte bereit waren, dies zu tun. Das war auch im Gaukrankenhaus Klagenfurt der
Fall. Aus der „Irrenanstalt“ wurden zur Tötung vorgesehene Patientinnen und Patienten in ein abgelegenes Gebäude am Areal des
„Siechenhauses“ überstellt, ins sogenannte Hinterhaus. Abgeschieden vom übrigen Krankenhausbetrieb sollten hier die Tötungen
möglichst unauffällig erfolgen. Getötet wurden im Hinterhaus auch Patientinnen und Patienten aus dem „Siechenhaus“ selbst. Im
Mai 1943 kamen darüber hinaus zwei Transporte mit 100 behinderten Kindern und Erwachsenen aus Deutschland nach Klagenfurt,
alle waren zur Tötung bestimmt. Nach Zerschlagung der nationalsozialistischen Herrschaft wurden drei Klagenfurter Ärzte und zwölf
Pflegekräfte angeklagt. Es gab Todesurteile und Haftstrafen. Vier Pflegekräfte und ein Arzt wurden freigesprochen. Der
hauptverantwortliche Arzt Dr. Niedermoser wurde im Herbst 1946 hingerichtet. Das Hinterhaus wurde 1992 abgetragen, um einen
Neubau Platz zu machen, der den Anforderungen der Medizin von Alterserkrankungen im 21.Jahrhundert entspricht und als
Beispiel zeitgemäßer Architektur gilt.
Datum der Abschrift: 01.05.2026
Verantwortlich für diesen Beitrag: Karl und Ines Decker
Foto © 2026 Karl Decker